Državne počasti Ratku Mladiću otvorile nova pitanja o odnosu Srbije prema prošlosti
Najave i informacije o načinu na koji bi Ratko Mladić trebao biti sahranjen u Srbiji ponovo su otvorile brojne političke i historijske rasprave u regionu.
Banjalučanin koji živi u Švedskoj Edin Osmančević smatra da eventualno odavanje državnih i vojnih počasti Mladiću ne bi trebalo posmatrati samo kao protokolarni događaj, već i kroz širi politički kontekst.
Mladić je pravosnažno osuđen pred međunarodnim sudom za genocid u Srebrenici, zločine protiv čovječnosti i druge ratne zločine počinjene tokom rata u Bosni i Hercegovini.
Osmančević: Ovo nije samo pitanje sahrane
Prema Osmančevićevom tumačenju, način na koji država ispraća osobu pravosnažno osuđenu za genocid nosi određenu političku poruku.
On smatra da se takvim odnosom prema Mladiću otvara pitanje odnosa Srbije prema međunarodnim sudskim presudama, ali i prema vlastitoj ulozi u ratnim događajima devedesetih.
Prema njegovom mišljenju, ovakav čin ne treba posmatrati izolovano od drugih događaja i dokaza koji se odnose na veze Beograda s političkim i vojnim strukturama bosanskih Srba.
Međunarodni sud pravde i presuda iz 2007. godine
U svojoj analizi Osmančević podsjeća na presudu Međunarodnog suda pravde iz 2007. godine.
Sud je tada utvrdio da je u Srebrenici počinjen genocid te da je Srbija prekršila obavezu da spriječi genocid i obavezu saradnje s Međunarodnim krivičnim tribunalom za bivšu Jugoslaviju.
Upravo zbog toga Osmančević smatra da današnje poteze Srbije treba posmatrati i u širem kontekstu njenog odnosa prema ratnom naslijeđu.
„Ovo nije formalno pravno priznanje odgovornosti“
Istovremeno, u tekstu se naglašava da sama sahrana ili eventualno odavanje počasti ne predstavlja automatski dokaz pravne odgovornosti Srbije za rat i genocid.
Takav događaj sam po sebi ne može ustanoviti međunarodnopravnu odgovornost države.
Međutim, prema Osmančevićevom tumačenju, takav čin može biti dokumentovan i posmatran u okviru šireg dokaznog materijala, zajedno s drugim činjenicama o političkim, vojnim, finansijskim i institucionalnim vezama tokom rata.
Pitanje rehabilitacije ratnog naslijeđa
Jedan od ključnih argumenata autora jeste da se problem ne završava na odnosu prema jednom čovjeku.
Kako navodi, javno i institucionalno veličanje Ratka Mladića može se posmatrati kao pokušaj društvene i političke rehabilitacije njegovog lika, a time i određenih političkih i vojnih struktura s kojima je bio povezan.
Takvo tumačenje predstavlja njegovu političku i historijsku analizu, a ne novu sudsku odluku.
BiH bi trebala dokumentovati događaj
Osmančević smatra da Bosna i Hercegovina eventualne državne počasti Mladiću ne bi trebala tretirati samo kao političku provokaciju.
Prema njegovom mišljenju, događaj bi trebalo dokumentovati i pravno analizirati u kontekstu ukupnih odnosa Srbije prema strukturama bosanskih Srba tokom rata.
Posebno ističe potrebu da se sve nove činjenice posmatraju zajedno s ranije utvrđenim podacima o političkim, vojnim i finansijskim vezama.
„Pitanje je šta Srbija ovim govori o sebi“
Osmančević zaključuje da se rasprava ne bi trebala svesti samo na pitanje gdje će i kako Mladić biti sahranjen.
Prema njegovom mišljenju, važnije pitanje jeste šta odnos države Srbije prema pravosnažno osuđenom ratnom zločincu govori o njenom sadašnjem odnosu prema vlastitoj prošlosti.
„Pitanje više nije samo šta Srbija misli o Mladiću. Pitanje je šta Srbija ovim činom govori o vlastitom odnosu prema ratu, agresiji, genocidu i ratnim zločinima počinjenim u Bosni i Hercegovini“, navodi Osmančević.
Sahrana kao politički i društveni test
Na kraju analize, Osmančević ocjenjuje da bi način na koji Srbija ispraća Mladića mogao postati važan simbol u regionalnim raspravama o suočavanju s prošlošću.
On smatra da odnos prema pravosnažnim presudama, žrtvama i ratnom naslijeđu i dalje predstavlja jedno od ključnih pitanja za buduće odnose u regionu.
Istovremeno, važno je razlikovati političku i moralnu ocjenu takvog događaja od njegovog eventualnog pravnog značaja, koji se ne može utvrđivati samo na osnovu jedne sahrane.
Znate li nešto više o temi ili želite prijaviti grešku u tekstu? Kliknite ovdje.
